Gezamenlijke ouderenreis van de Pauluskerk en de Elimkerk op dinsdag 2 sept
Om 12.00 uur kwam de groep bijeen in de kerkzaal van de Elimkerk. Vandaag stond een bezoek aan de Imkerij De Valksche Bijenhof in Kootwijkerbroek op het programma. Iedereen werd welkom geheten door br. Martin van Rossem. Bij de opening stond hij stil bij een Bijbelgedeelte uit Richteren 14 over het raadsel van Simson: “Eten kwam uit de eter en zoetigheid kwam uit de sterke”. Het antwoord was: “wat is zoeter dan honing en sterker dan een leeuw?” Het Woord van God is zoeter dan honing en de leeuw uit Juda is sterker dan de dood; Hij heeft de straf voor onze zonden gedragen zodat wij een heerlijk vooruitzicht hebben. Na het dankgebed voor het eten en het zingen van de Avondzang:9 beklommen wij de traptreden van de bus bestuurd door onze inmiddels vertrouwde buschauffeur Frank.
Omdat de traditionele Zeeuwse bolussen dit keer ontbraken aten wij ons meegebrachte lunchpakketje op tijdens de rit. Na het laveren door de hindernisbaan in Ouderkerk vorderde de reis voorspoedig en arriveerden wij ca. 13.20 uur bij de imkerij. We hadden prachtig weer met zon en de stemming was opperbest. Bij de imkerij moest de bus over een lange oprit achteruitrijden met aan weerszijden 10 cm speling; petje af voor Frank. Tijdens de wandeling naar de ontvangsttent werden we omgeven door zoemende bijen welke af en aan vlogen naar de opgestelde bijenkasten. De koffie en thee werden geserveerd met daarbij een honingkoek met slagroom; best een lekkere combinatie. De medewerker Pieter heette ons welkom. In drie groepen van 15 personen zouden we in anderhalf uur drie onderdelen van de imkerij bezoeken: 1. uitleg over de bijenkasten; 2. de verwerking van de honing; 3. de honingproeverij en de bijproducten. We zullen ongetwijfeld onder de indruk komen van een klein onderdeel van Gods schepping.
Mijn groep begon met het meest risicovolle onderdeel: 1. uitleg over de bijenkasten. Terwijl we rondom de bijenkasten staan, zwermen massa’s bijen om ons heen. Angstige blikken en spanning voor wat er komen gaat. Met een rookpot in de hand vertelt de imker hoe een en ander werkt en is er volop gelegenheid tot vragenstellen. Bijen houden niet van onverwachte bewegingen en blazen, dus van ieder van ons werd verzocht om bijen die op je komen zitten niet zelf te verwijderen. Bij een bijensteek moet je de angel niet uitknijpen, dan leeg je het gifzakje verder. Gewoon de angel met de nagel wegvegen. Door de rook uit de rookpot gaan de bijen zich voorbereiden op mogelijk brandgevaar en beginnen ze direct de honing uit de raat op te zuigen. Zo stellen ze de nectar veilig. Als ze zo bezig zijn als een bij kan je de raat uit de kast nemen. Voor hen die het niet vertrouwen worden witte puntmutsen met een zwart kijkgaas uitgedeeld. Enkele gemeenteleden lijken opeens lid van de Ku Klux Kan geworden, zo leer je elkaar nog eens kennen…. Na deze geruststellende woorden opende de medewerker het deksel van de bijenkast en wachtten we gespannen de frontale aanval af….Eigenlijk verwachten we iets als de doos van Pandora, maar niets daarvan. Deze bijenvolken zijn zachtaardig, daar worden de koninginnen op geselecteerd. De imker kan zelfs de volledig door bijen bedekte raat tegen zijn wang houden. Ik kreeg haast het idee dat hij iedere bij per naam kende, zo liefdevol als hij omgaat met de beestjes. Het woord “bijeen” krijgt opeens betekenis wanneer je de bijen ziet welke een raat aan beide zijden geheel bedekken. Onze bijenknuffelaar vertelt verder. Een bijenvolk herkent zijn eigen kast. Als er een vreemde bij binnenkomt, dan wordt de bij geïnspecteerd op een volle maag met nectar. Is dat oke, dan mag hij erbij. Binnen de kast bevinden zich houders met raten. Verder zijn in de kast eitjes, larven, werksters, darren en een koningin. De werksters voorzien de koningin constant van speciaal voor haar bestemde voeding, de “royal Gelly”. In ruil voor het energierijke voedsel produceert een koningin zo’n 2500 eitjes per dag. Nadat het eitje in de raatholte is gelegd groeit er uit het eitje een larf. Na 10 dagen wordt de larf met stuifmeelvoedsel afgedekt en de opening met een dekseltje afgesloten. De larf gaat ontpoppen en de jonge bij vreet zich naar buiten door het dekseltje. Dan mag de bij meteen huiswerk doen; schoonmaken van de raten en voedsel produceren voor de koningin. Na drie weken is zij bevordert tot fourageerbij om voedsel te verzamelen en water. Hierna sterft de bij. Het water gebruiken ze om de nesttemperatuur constant op 32 graden te houden. Op een zeer warme dag laten ze water verdampen, waarbij ze de vleugels als ventilator gebruiken. Een bij gaat dus slechts zes weken mee en dan is het voorbij. Een koningin kan echter 3 tot 5 jaar oud worden. De honingbij kan overwinteren (in tegenstelling tot de wilde bij en wespen) en daarvoor gebruikt ze de nectar als energiebron. Daar de imker de honing oogst, krijgt de bijenkast voor overbrugging van de winter een bak met suikerwater ter vervanging van het eigen voedsel. Enkel de vrouwtjesbijen doen al het werk. De mannetjes (darren) voeren geen fluit uit en dienen enkel om een koningin te bevruchten. Voor de winterperiode worden de darren dan ook uit het nest gewerkt en gaan dan dood.
De bijenknuffelaar pakt nu de broedraat en gaat op zoek naar de koningin. Deze is herkenbaar omdat deze bij iets groter is. Voor het gemak hebben ze de koningin met een stipje autolak gemarkeerd, zodat deze sneller is te vinden. De broedraat wordt voor onze neuzen getoond, waarbij de Ku Klux Kan leden overmoedig bijna met hun neus de raat raken. En ja hoor, de koningin schreit voort over de honingraat en heeft een fel blauw plekje bovenop haar lijf. Het lijkt wel of ze gechipt is. De bijen zijn druk bezig om de honing op te likken. Later zullen ze het weer in de raten uitbraken als het gevaar is geweken. We zien de larven, de afgesloten holten met dekseltjes, de jonge bijen, werksters en verder gaat mijn kennis niet.
Het is tijd voor het tweede onderdeel: 2. de verwerking van de honing.
We betreden een mini fabrieksruimte. De imker laat zien hoe via een schraapmachine een raat aan weerszijden de dekseltjes van de holten openschraapt (ontzegelen) . De honing druipt uit de raat in een opvangbak. Een grote raat bevat 2,5 kg honing, de kleine raat 1,5 kg. Vervolgens plaatst de imker de raat in een centrifuge waar de resterende honing uit de raat wordt geslingerd. De kraan van de opvangtank wordt even geopend en een glansrijke straal honing stoomt in een emmer. De honing gaat door een aantal zeven om te zuiveren van wat raatmateriaal (bijenwas) en wordt verpot voor de verkoop. De bijenkasten verhuizen iedere 3..5 jaar op terreinen van boeren en landgoederen. De Biesbosch is het paradijs voor bijen. De honingproductie vindt plaats in het voorjaar tot en met juni; iedere 3 weken is er controle van de bijenkasten. De imker heeft 650 bijenvolken en er staan 30 kasten per locatie. Iedere kast levert 20 kg honing; per jaar bedraagt de eigen productie 25.000 kg. Ook kopen ze honing uit het buitenland voor de verkoop in de winkel en hun website; totaal verwerken ze 80.000 kg honing. Hard werken dus voor de imkerij daar de oogstperiode in het najaar plaatsvindt.
Na het slingeren van de raten worden de raten verhit, waarna ze smelten als was voor de zon. De was gebruiken ze na zuivering om nieuwe “begin-raten” te maken op een houder. Op deze kunstraat bouwen de bijen verder op een geordende wijze in het platte vlak. Dat maakt het eenvoudiger voor processen als schrapen etc. In de natuur kunnen raten namelijk ook andere vormen aannemen. Van bijenwas maken ze producten als boenwas en bijenwaskaarsen en medicijnen. De kasten gaan in de winter terug naar de imkerij en worden netjes gereinigd.
3. de honingproeverij en de bijproducten. Specifieke honing van één bloesemsoort is lastig te oogsten, bijvoorbeeld honing van heide, mosterd en lindebomen. Rondom een kast zijn er vaak meerdere bloeiers aanwezig. Afhankelijk van regen, warmte etc. vinden bloeiperiodes gelijktijdig plaats in plaats van met tussenpozen per soort. Daarom is in Nederland vooral gemengde honing te koop onder de naam streekhoning. Een constante smaak en kwaliteit is niet te realiseren; het is een natuurproduct. Er is honing van nectar (bloemen) en van honingdauw. Honingdauw is de zoetstof van bladluizen, deze zoetstof kunnen bijen ook opeten. Als het droog is, dan is er minder nectar aanwezig, maar wel meer honingdauw. De cremehoning komt af van fruitsoorten en klaver. Deze kristalliseert heel snel, waardoor er een creme ontstaat door het roeren bij lage temperatuur. We mogen een heleboel soorten honing proeven en likken daarbij onze vingers af. Er is een stevige discussie welke honing het lekkerste is, maar deze loopt niet uit de hand.
Tenslotte vertelt de imker iets over de medicinale werking van honing en bijenproducten als stuifmeel, royal gelly, propolis , voor details mag je hun website bezoeken. Wetenschappelijk is het niet bewezen, maar uit eeuwenoude ervaring is de heilzame werking bekend. Als senioren spitsen we de oren als we vernemen dat de koningin tot 2 maal groter wordt dan de andere bijen en wel 30 maal langer leeft dankzij haar voedsel “royal gelly”. Dertig maal ouder… dat hoeft ook weer niet, maar.. De hersens kraken en na afloop van de proeverij haasten we ons om een potje van dat wonderspul aan te schaffen in de winkel. Na ruim anderhalf uur staan werden we in het restaurant voorzien van een stoel en een kopje koffie en thee. “Na dit alles te hebben gezien moet je wel geloven dar er een Schepper moet zijn”, aldus Pieter.
We vertrekken naar de bus en vervolgen de thuisreis met weinig oponthoud. De zolder bij de Elimkerk is omgebouwd tot een restaurant. Een lange tafel met warmhoudbakken met een Indische rijsttafel staan gereed om onze trek te stillen. Dominee De Waard gaat ons voor in gebed. Als een geordende bijenkolonie schuiven we gestructureerd per tafel langs de bakken en scheppen onze borden vol met heerlijkheden. Aan tafel is er ruim gelegenheid om elkaar beter te leren kennen; dat is toch ook het doel van de seniorentocht? Na de hoofdmaaltijd volgt het toetje met ijssoorten. Een bakkie koffie of thee completeerde het geheel . Dominee De waard eindigt met een stukje lezen uit Ps 19. Een loflied op onze Schepper. Zijn bepalingen zijn zoeter dan honing en honingzeem uit een raat.
Wanneer u bemerkt dat er senioren zijn die tijdens de dienst helderder uit hun ogen kijken en veel vitaler ogen, dan kunt u vast wel raden wat hiervan de oorzaak is.
Ongetwijfeld ben ik wat vergeten, maar het is een indruk van een heerlijk dagje uit en complimenten aan de Activiteiten Commissie Ouderen en de Diaconie.
Gezamenlijke ouderenreis van de Pauluskerk en de Elimkerk op dinsdag 2 sept
Om 12.00 uur kwam de groep bijeen in de kerkzaal van de Elimkerk. Vandaag stond een bezoek aan de Imkerij De Valksche Bijenhof in Kootwijkerbroek op het programma. Iedereen werd welkom geheten door br. Martin van Rossem. Bij de opening stond hij stil bij een Bijbelgedeelte uit Richteren 14 over het raadsel van Simson: “Eten kwam uit de eter en zoetigheid kwam uit de sterke”. Het antwoord was: “wat is zoeter dan honing en sterker dan een leeuw?” Het Woord van God is zoeter dan honing en de leeuw uit Juda is sterker dan de dood; Hij heeft de straf voor onze zonden gedragen zodat wij een heerlijk vooruitzicht hebben. Na het dankgebed voor het eten en het zingen van de Avondzang:9 beklommen wij de traptreden van de bus bestuurd door onze inmiddels vertrouwde buschauffeur Frank.
Omdat de traditionele Zeeuwse bolussen dit keer ontbraken aten wij ons meegebrachte lunchpakketje op tijdens de rit. Na het laveren door de hindernisbaan in Ouderkerk vorderde de reis voorspoedig en arriveerden wij ca. 13.20 uur bij de imkerij. We hadden prachtig weer met zon en de stemming was opperbest. Bij de imkerij moest de bus over een lange oprit achteruitrijden met aan weerszijden 10 cm speling; petje af voor Frank. Tijdens de wandeling naar de ontvangsttent werden we omgeven door zoemende bijen welke af en aan vlogen naar de opgestelde bijenkasten. De koffie en thee werden geserveerd met daarbij een honingkoek met slagroom; best een lekkere combinatie. De medewerker Pieter heette ons welkom. In drie groepen van 15 personen zouden we in anderhalf uur drie onderdelen van de imkerij bezoeken: 1. uitleg over de bijenkasten; 2. de verwerking van de honing; 3. de honingproeverij en de bijproducten. We zullen ongetwijfeld onder de indruk komen van een klein onderdeel van Gods schepping.
Mijn groep begon met het meest risicovolle onderdeel: 1. uitleg over de bijenkasten. Terwijl we rondom de bijenkasten staan, zwermen massa’s bijen om ons heen. Angstige blikken en spanning voor wat er komen gaat. Met een rookpot in de hand vertelt de imker hoe een en ander werkt en is er volop gelegenheid tot vragenstellen. Bijen houden niet van onverwachte bewegingen en blazen, dus van ieder van ons werd verzocht om bijen die op je komen zitten niet zelf te verwijderen. Bij een bijensteek moet je de angel niet uitknijpen, dan leeg je het gifzakje verder. Gewoon de angel met de nagel wegvegen. Door de rook uit de rookpot gaan de bijen zich voorbereiden op mogelijk brandgevaar en beginnen ze direct de honing uit de raat op te zuigen. Zo stellen ze de nectar veilig. Als ze zo bezig zijn als een bij kan je de raat uit de kast nemen. Voor hen die het niet vertrouwen worden witte puntmutsen met een zwart kijkgaas uitgedeeld. Enkele gemeenteleden lijken opeens lid van de Ku Klux Kan geworden, zo leer je elkaar nog eens kennen…. Na deze geruststellende woorden opende de medewerker het deksel van de bijenkast en wachtten we gespannen de frontale aanval af….Eigenlijk verwachten we iets als de doos van Pandora, maar niets daarvan. Deze bijenvolken zijn zachtaardig, daar worden de koninginnen op geselecteerd. De imker kan zelfs de volledig door bijen bedekte raat tegen zijn wang houden. Ik kreeg haast het idee dat hij iedere bij per naam kende, zo liefdevol als hij omgaat met de beestjes. Het woord “bijeen” krijgt opeens betekenis wanneer je de bijen ziet welke een raat aan beide zijden geheel bedekken. Onze bijenknuffelaar vertelt verder. Een bijenvolk herkent zijn eigen kast. Als er een vreemde bij binnenkomt, dan wordt de bij geïnspecteerd op een volle maag met nectar. Is dat oke, dan mag hij erbij. Binnen de kast bevinden zich houders met raten. Verder zijn in de kast eitjes, larven, werksters, darren en een koningin. De werksters voorzien de koningin constant van speciaal voor haar bestemde voeding, de “royal Gelly”. In ruil voor het energierijke voedsel produceert een koningin zo’n 2500 eitjes per dag. Nadat het eitje in de raatholte is gelegd groeit er uit het eitje een larf. Na 10 dagen wordt de larf met stuifmeelvoedsel afgedekt en de opening met een dekseltje afgesloten. De larf gaat ontpoppen en de jonge bij vreet zich naar buiten door het dekseltje. Dan mag de bij meteen huiswerk doen; schoonmaken van de raten en voedsel produceren voor de koningin. Na drie weken is zij bevordert tot fourageerbij om voedsel te verzamelen en water. Hierna sterft de bij. Het water gebruiken ze om de nesttemperatuur constant op 32 graden te houden. Op een zeer warme dag laten ze water verdampen, waarbij ze de vleugels als ventilator gebruiken. Een bij gaat dus slechts zes weken mee en dan is het voorbij. Een koningin kan echter 3 tot 5 jaar oud worden. De honingbij kan overwinteren (in tegenstelling tot de wilde bij en wespen) en daarvoor gebruikt ze de nectar als energiebron. Daar de imker de honing oogst, krijgt de bijenkast voor overbrugging van de winter een bak met suikerwater ter vervanging van het eigen voedsel. Enkel de vrouwtjesbijen doen al het werk. De mannetjes (darren) voeren geen fluit uit en dienen enkel om een koningin te bevruchten. Voor de winterperiode worden de darren dan ook uit het nest gewerkt en gaan dan dood.
De bijenknuffelaar pakt nu de broedraat en gaat op zoek naar de koningin. Deze is herkenbaar omdat deze bij iets groter is. Voor het gemak hebben ze de koningin met een stipje autolak gemarkeerd, zodat deze sneller is te vinden. De broedraat wordt voor onze neuzen getoond, waarbij de Ku Klux Kan leden overmoedig bijna met hun neus de raat raken. En ja hoor, de koningin schreit voort over de honingraat en heeft een fel blauw plekje bovenop haar lijf. Het lijkt wel of ze gechipt is. De bijen zijn druk bezig om de honing op te likken. Later zullen ze het weer in de raten uitbraken als het gevaar is geweken. We zien de larven, de afgesloten holten met dekseltjes, de jonge bijen, werksters en verder gaat mijn kennis niet.
Het is tijd voor het tweede onderdeel: 2. de verwerking van de honing.
We betreden een mini fabrieksruimte. De imker laat zien hoe via een schraapmachine een raat aan weerszijden de dekseltjes van de holten openschraapt (ontzegelen) . De honing druipt uit de raat in een opvangbak. Een grote raat bevat 2,5 kg honing, de kleine raat 1,5 kg. Vervolgens plaatst de imker de raat in een centrifuge waar de resterende honing uit de raat wordt geslingerd. De kraan van de opvangtank wordt even geopend en een glansrijke straal honing stoomt in een emmer. De honing gaat door een aantal zeven om te zuiveren van wat raatmateriaal (bijenwas) en wordt verpot voor de verkoop. De bijenkasten verhuizen iedere 3..5 jaar op terreinen van boeren en landgoederen. De Biesbosch is het paradijs voor bijen. De honingproductie vindt plaats in het voorjaar tot en met juni; iedere 3 weken is er controle van de bijenkasten. De imker heeft 650 bijenvolken en er staan 30 kasten per locatie. Iedere kast levert 20 kg honing; per jaar bedraagt de eigen productie 25.000 kg. Ook kopen ze honing uit het buitenland voor de verkoop in de winkel en hun website; totaal verwerken ze 80.000 kg honing. Hard werken dus voor de imkerij daar de oogstperiode in het najaar plaatsvindt.
Na het slingeren van de raten worden de raten verhit, waarna ze smelten als was voor de zon. De was gebruiken ze na zuivering om nieuwe “begin-raten” te maken op een houder. Op deze kunstraat bouwen de bijen verder op een geordende wijze in het platte vlak. Dat maakt het eenvoudiger voor processen als schrapen etc. In de natuur kunnen raten namelijk ook andere vormen aannemen. Van bijenwas maken ze producten als boenwas en bijenwaskaarsen en medicijnen. De kasten gaan in de winter terug naar de imkerij en worden netjes gereinigd.
3. de honingproeverij en de bijproducten. Specifieke honing van één bloesemsoort is lastig te oogsten, bijvoorbeeld honing van heide, mosterd en lindebomen. Rondom een kast zijn er vaak meerdere bloeiers aanwezig. Afhankelijk van regen, warmte etc. vinden bloeiperiodes gelijktijdig plaats in plaats van met tussenpozen per soort. Daarom is in Nederland vooral gemengde honing te koop onder de naam streekhoning. Een constante smaak en kwaliteit is niet te realiseren; het is een natuurproduct. Er is honing van nectar (bloemen) en van honingdauw. Honingdauw is de zoetstof van bladluizen, deze zoetstof kunnen bijen ook opeten. Als het droog is, dan is er minder nectar aanwezig, maar wel meer honingdauw. De cremehoning komt af van fruitsoorten en klaver. Deze kristalliseert heel snel, waardoor er een creme ontstaat door het roeren bij lage temperatuur. We mogen een heleboel soorten honing proeven en likken daarbij onze vingers af. Er is een stevige discussie welke honing het lekkerste is, maar deze loopt niet uit de hand.
Tenslotte vertelt de imker iets over de medicinale werking van honing en bijenproducten als stuifmeel, royal gelly, propolis , voor details mag je hun website bezoeken. Wetenschappelijk is het niet bewezen, maar uit eeuwenoude ervaring is de heilzame werking bekend. Als senioren spitsen we de oren als we vernemen dat de koningin tot 2 maal groter wordt dan de andere bijen en wel 30 maal langer leeft dankzij haar voedsel “royal gelly”. Dertig maal ouder… dat hoeft ook weer niet, maar.. De hersens kraken en na afloop van de proeverij haasten we ons om een potje van dat wonderspul aan te schaffen in de winkel. Na ruim anderhalf uur staan werden we in het restaurant voorzien van een stoel en een kopje koffie en thee. “Na dit alles te hebben gezien moet je wel geloven dar er een Schepper moet zijn”, aldus Pieter.
We vertrekken naar de bus en vervolgen de thuisreis met weinig oponthoud. De zolder bij de Elimkerk is omgebouwd tot een restaurant. Een lange tafel met warmhoudbakken met een Indische rijsttafel staan gereed om onze trek te stillen. Dominee De Waard gaat ons voor in gebed. Als een geordende bijenkolonie schuiven we gestructureerd per tafel langs de bakken en scheppen onze borden vol met heerlijkheden. Aan tafel is er ruim gelegenheid om elkaar beter te leren kennen; dat is toch ook het doel van de seniorentocht? Na de hoofdmaaltijd volgt het toetje met ijssoorten. Een bakkie koffie of thee completeerde het geheel . Dominee De waard eindigt met een stukje lezen uit Ps 19. Een loflied op onze Schepper. Zijn bepalingen zijn zoeter dan honing en honingzeem uit een raat.
Wanneer u bemerkt dat er senioren zijn die tijdens de dienst helderder uit hun ogen kijken en veel vitaler ogen, dan kunt u vast wel raden wat hiervan de oorzaak is.
Ongetwijfeld ben ik wat vergeten, maar het is een indruk van een heerlijk dagje uit en complimenten aan de Activiteiten Commissie Ouderen en de Diaconie.
Jan Hovius